2026-02-06
Patella luksasyonu, diz kapağı çıkığı olarak bilinen ortopedik bir sorundur. Genellikle küçük ırk köpeklerinde görülen patella luksasyonu, kedilerde de ortaya çıkabilir. Kedilerde ve köpeklerde patella luksasyonu, her yaş ve ırktan hayvanda görülebilir. Bununla beraber veteriner kliniğimize gelen Malta Terrier cinsinden Pascal’da da olduğu gibi genellikle oyuncu ve küçük ırk köpeklerinde daha çok patella luksasyonu vakası görüyoruz.
Bu yazıda, kliniğimizde gözlemlediğimiz ve tedavilerini gerçekleştirdiğim vakalardan hareketle patella luksasyonuna dair bilinmesi gerekenleri paylaşacağım.
Patella Luksasyonu Nedir?
Diz kapağı çıkığı, patellanın diz ekleminde normalde yer aldığı trochlear sulcustan mediale ya da laterale doğru yer değiştirmesidir. Bu anatomik bütünlüğün bozulması, patellanın kısmi ya da tam olarak yerinden çıkmasına neden olur. Luksasyon geçici ya da kalıcı şekilde görülebilir ve diz ekleminin normal biyomekaniğini bozar
Kedi ve köpeklerde intermittent topallık dediğimiz aralıklı topallık gözlenebilir. Bu durum, patellanın hareket sırasında geçici olarak sulcustan çıkıp tekrar yerine dönmesiyle ilişkilidir ve hayvanın birkaç adım boyunca arka bacağını fleksiyon pozisyonunda taşımasına neden olabilir.
Özellikle erken evre vakalarda topallık kısa süreli olup istirahat sonrası kaybolabilir. İlerleyen vakalarda ise daha sık ve belirgin hâle gelir.
Hangi Köpeklerde Patella Luksasyonu Görülür?
Patella luksasyonu her yaş, ırk ve cinsiyette görülmekle birlikte küçük ırk köpeklerinde daha yaygındır. Toy poodle, Yorkshire Terrier, Malta Terrier, Pomeranian gibi küçük ırk ve oyuncu köpeklerde genetik yatkınlık yüksektir. Patella luksasyonu belirtileri, doğuştan gelen kemik hizalanma bozukluğuyla kendini gösterir.
Köpeklerde genellikle şu belirtilerle ortaya çıkar:
- Yürürken bir anlık topallama,
- Koşarken arka bacağı havaya çekip birkaç adım sonra normale dönme,
- İleri evrelerde sürekli topallık ve diz ağrısı,
- Diz ekleminde şekil bozukluğu.
Bu belirtiler, hastalığın derecesine bağlı olarak hafif veya aralıklı şekilde görülebilir. Belirtilerin uzun sürmesi durumunda ise kalıcı topallığa ve eklem dejenerasyonuna kadar ilerleyebilir.
Köpeklerde yaygın şekilde görülebilen bir diğer çıkık çeşidi hakkında bilgi sahibi olmak için de Köpeklerde Kalça Çıkığı Tanı ve Tedavisi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kedilerde Patella Luksasyonu Nasıl Görülür?
Patella luksasyonu kedilerde köpeklere kıyasla daha nadir görülür. Çoğu vakada travmaya bağlı olarak gelişir. Yüksekten düşme, sert çarpma, trafik kazası veya arka ekstremiteye alınan darbeler, patellanın normal anatomik konumundan ayrılmasına neden olabilir.
Kedilerde patella luksasyonu belirtileri ise şu şekildedir:
- Zıplamaktan veya yüksek yerlere çıkmaktan kaçınma,
- Arka bacaklardan birini isteksiz kullanma,
- Hareket sırasında ani duraksama veya oturma ihtiyacı,
- Sürekli bir huzursuzluk hâli.
Kediler ağrıyı gizleme eğiliminde oldukları için topallık her zaman belirgin olmayabilir. Bu problem çoğu zaman yaptığımız rutin ortopedik muayenesinde fark edilir.
Patella Luksasyonu Tedavisi
Patella çıkığının tedavisi, doğrudan bu çıkığın derecesine göre belirlenir. Patella luksasyonu tedavisi, kedi ve köpeklerde klinik bulguların şiddetine ve patellanın diz eklemi içindeki stabilitesine göre dört derece altında değerlendirilir. Bunlar şu şekildedir:
- Derece 1: Patella normalde sulcus içindedir ve yalnızca elle müdahaleyle yerinden çıkarılabilir. Bırakıldığında kendiliğinden yerine döner. Genellikle belirti vermez ya da çok hafif, aralıklı topallık görülür.
- Derece 2: Patella zaman zaman kendiliğinden yerinden çıkar ve tekrar yerine döner. Aralıklı topallık, arka bacağı kısa süreli havada taşıma ve hareket sırasında instabilite fark edilebilir.
- Derece 3: Patella çoğu zaman sulcus dışındadır, elle yerine konabilir ancak tekrar kolayca çıkar. Sürekli veya sık topallık, dizde şekil bozukluğu ve ağrı eşlik edebilir.
- Derece 4: Patella kalıcı olarak sulcus dışında bulunur ve elle dahi yerine getirilemez. Şiddetli topallık, belirgin fonksiyon kaybı ve ciddi eklem deformiteleri görülür. Cerrahi tedavi gerektirir.
- Yukarıdaki derecelere göre hafif ve intermittan vakalarda kilo kontrolü, egzersiz kısıtlaması ve düzenli takip çoğu zaman yeterlidir. Fakat sık tekrarlayan topallık, ağrı veya eklem stabilitesinin bozulduğu vakalarda cerrahi tedavi öneriyoruz.
Cerrahi tedavinin amacı; patellanın trochlear sulcus içinde stabil şekilde kalmasını sağlamak, diz ekleminin anatomik hizalanmasını düzeltmek ve ilerleyici eklem dejenerasyonunu önlemektir. Uygulanacak nihai yöntem de patella luksasyonunun derecesine ve eşlik eden iskelet deformitelerine göre belirlenir.
Köpeklerde patella luksasyonu tedavisi, Vetrium kliniğimizde de uygulanan cerrahi ameliyatlardan biridir. Bizimle iletişime geçerek patella lukasyonunun zorlayıcı etkilerine karşı köpeğinizin tedavisine başlayabiliriz.
Bu yazıyı paylaş:
